اسد الله معطوفى
138
سنگ مزارها و كتيبه هاى تاريخى گرگان و استرآباد ( فارسى )
همين ناحيه بوجود آوردند تا براى سركشى گاه به گاه مهرداد به اين منطقه ، نيروى سازماندهىشده و آمادهاى را در اختيار داشته باشد . 6 بعلاوه اين نيروهاى آماده در اين ناحيه حساس مىتوانست مدافع خوبى در برابر بيابانگردان آسياى ميانه همچون هپطالها ( هياطله ) و قبايل مختلف سكاها باشند . اتفاقا چندى بعد مهرداد دمتريوس دوم يونانى را هم كه در راس شورشى ديگر قرار گرفته بود ، نخست به حالت تبعيد به گرگان فرستاد و سپس دختر خود « روذگونگ » ( رودگونه ) را به عقد وى درآورد . دمتريوس در دوران اقامت خويش در گرگان ، سكهاى هم ضرب كرد . 7 در دوران فرمانروائى فرهاد دوم ( اشك هفتم ) ، وى براى جنگ با سكاها همسايه شرقى گرگانىها ، شخصا به اين ناحيه آمد و اوههمروس را به جاى دمتريوس بر اين منطقه حاكم نمود و سپس خود به جنگ سكاها رفت كه از قضا در طى همين نبردها كشته شد . پس از او در زمان اردوان اول به سال 134 ق م بار ديگر سكاها به پارت ، گرگان ، طبرستان و قومس ( حدود دامغان فعلى ) تاخته و همهجا را به باد غارت گرفتند . 8 شايد همين حضور و حملات مكرر سكاها به خطه شمال و شمال شرق ايران سبب گشت كه بعضى از قبور به شيوه تدفين خاص خود را در ناحيه گرگان بيادگار باقى بگذارند . مثلا دفن اسب به همراه مرده كه در چند مكان گرگان از جمله « آقتپه » بدست آمده ، شايد متعلق به همين مهاجمين بوده باشند . نگارنده خود در سال 1367 خورشيدى سه مقبره متعلق به اسب كه در يكى از آنها جسد انسان به همراه اسب دفن شده بود ، در حاشيه ديوار دفاعى گرگان ، در حوالى روستاى يساقلق شهر كلاله به عينه ديده است . اهالى اين روستا و نيز روستاى زاو نقل مىكردند كه در 5 دهه اخير بسيارى از افراد چندين بار چنين مزارهائى را مشاهده كردهاند . ديودور سيسيلى ( كتاب 11 ، بند 69 ) اردوان را سلطانى گرگانى معرفى مىكند كه : « پس از كشتن شبانه شاه وقت ، مىخواست به پادشاهى برسد ولى بدست يكى از فرزندان شاه بقتل رسيد » . 9 اردوان سوم ( اشك 18 ) كه در سال 16 م بر تخت سلطنت نشست نيز ارتباط تنگاتنگى با گرگانىها داشت طوريكه بخشى از سپاه وى را جنگاوران گرگانى تشكيل مىدادند . 10 اشك نوزدهم وردان در عهد حكومت خويش بر سر منطقه گرگان با برادرش گودرز